21 | 11 | 2017
Bölmələr
Axırıncı nömrə

Arxiv
Axtarış
Ən çox oxunanlar
Hava proqnozu
Ziyarətçilərimiz

free counters

ГъвечIи Русланан чIехи мурад

 Адаз “калкулятор инсан” ваъ, хъсан пешекар, алакьунар авай програмчи жез канзава.
“Аламатдин инсанар” (“Удивительные люди”) - и гунугдиз парабуру хьиз  чи хизандини ара тагана килигзава. Гьар гъилердани гьи чIавуз куькIуьрайтIани чуьнгуьрдал илигнавай, манийрик кекягънавай, агъа дережадин гунугар къалурзавай чи телеканалриз чара ийизвай миллионралди пулунин такъатрин гьайиф, абурун сейрчийрин язух къвез-къвез.
Ингье, сентябрдин вацран "Аламатдин инсанар" къалурзава. Ам тухузвай журналист Александр Гуревича нубатдин "аламатдин инсандин" тIвар кьазва: "Калкулятордилай йигин гьисабзавай Руслан Сафаров, 6 яш, Азербайжан!"
Жуванди якIари ялда лугьуда: чандиз жанг акъатзава зи. Ингье, ам текдаказ чIехи экрандин чин-чинал акъвазнава. Вилик я са къагъаз галач, яни карандаш. "Вун гьазур яни?"- хабар кьазва тухузвайда. "Ун!"-кьетIидаказ лугьузва ада. Экрандал са-садалай четин, дувулдин кIаник галай, процентин мисалар, алгорифмадин тапшуругъар къвезва. Русланан жаваб гьазур я, ада са гъвелни четинвал чIугазавач! Адахъ галаз санал и мисал калкулятордин куьмекдалди гьализ алахънавай жуьридин член Евгений Папунаишвили декьикьайралди гуьгъуьна амукьзава.
Чи ватанэгьли Руслан Сеферова дуьнядин миллионралди телетамашачи гьейранарун, идалдини чи-кцIарвийрин такабурвал артухарун алатай вацран лап хъсан, рикI шадардай вакъиайрикай сад хьана. Телеканалдин и  гунугдин мугьман тир гъвечIи кцIарвиди гьисабунрай, калкулятор гугъуьна тунин шагьидрикай сад тир чи мухбирди Русланахъ, адан буба Фуадахъ галаз са куьруь ихтилатна.
 -Гила квез зенгерзавайбур, теклифарзавайбур пара тирди чаз чизва. ЯтIани, чи кIелзавайбур паталдини са-кьве гаф лугьун тIалабзава...
-Куьн гьахъ я: къе экуьненлай няналди региондин, Бакудин чара-чара тв-ийрай, сайтарай атанвай мухбирриз жавабар гузвайди я. Чна чара-чара каналрай илифунин теклифарни къачунва. Анжах "КцIар" чи жуванди я, буюр...
-Сифте куьн и машгьур телеуюндиз аватуникай ихтилатун тIалабзава...
-Руслана гьар гьафте "Виридалай хъсан!" ("Лучше всех!") гунугуниз гьевесдив килигзавайди я. Садра ада заз: "Дах, завайни аниз экъечIиз жедани?"-лагьана хабар кьуна. За ада гьисабарзавай видео YouTube-да эцигна. Са тIимил чIавалай чаз "Россия 1" телеканалдай эверна. Гуьгъуьналлаз "Виридалай хъсан!" тухузвай Максим Галкинани зенгна. Анжах чна артух Александр Гуревичаз гаф ганвай...
-Гила чун вилик хквен: куьне Русланахъ ихьтин алакьунар авайди гьикI ва мус кьатIана?
-Ахъаз рахайтIа, им са-кьве йикъан, вацран кIвалах туш. Зун жуван хцихъ галай лап гъвечIи чIаварилай машгъул жез гатIунна. Чна адан бицIек чIаван кроватдин къерехдалди гьарфар куьрсарнавай хьи, ада абур рикIел хуьрай... Адаз кIвачи экъвез чир тахьанмаз вири гьарфалаг чир хьанвай...
-Бес Руслан математикадин чирвилерихъ гьикI эгечIна?
-Чна гьисабунилай гатIунна. Акур вири затIар гьисабзавай. Месэла, "са дамбул зав, садни вав: шумуд жеда?" "Кьвед!" Гьа дамбулрин къеневай цилер акъудна мад гьисабдай...
Гьисятда чна 5-синифдин ктабар чирзава. Са мажбурунни авайди туш. Чун вири 10 декьикьадин къене машгъул жедай йикъарни ава. Анжах ара тагана. Ксудайдилай виликни, эхъведайлани, недайлани... мисалар, тапшуругъар гьялзава. Кухняда цларал квадратдин дувулрин, кубдин дувулрин, кьуд лагьай, вад лагьай дережайрин...таблицаяр куьрсарнава. Ада фу нез-незни гьабуруз килигзава ва рикIел хуьзва. За тек-тек адаз лугьузва: "Хва, са математика чируналди уьмуьрда вири затIарив агакьиз жедач гьа..."  И гафарилай гуьгъуьниз аквада ваз махарин кIватIални кьуна муькуь кIвализ гьахьда. Са герендилай адал кьил чIугваз фейитIа, махарин ктаб гадарна мадни математика кьунвайдан шагьид жеда зун...  
-Руслан цIи гьа вуна кIвалахзавай 4-нумрадин мектебдиз атанва. Куьне маса, кьакьан чирвилер гузвай мектеб вучиз хкягънач? Бес ам цIийиз-цIийиз гьарфер, гьисабунар чирзавайбурухъ галаз санал гьикI ацукьрай?
-За райондин образованиедин отделдивай ам вини синифра ацукьарунин ихтияр гунин тавакъу авуна. Анжах абуру къуьнер чуькьвена: "Аял "0"-дай 5-синифдиз гьикI акъудин?". Садни са тIимил чIавалай завай жувавайни Русланаз куьмекар хгуз жедач. Заз жуваз математика 8-синифдин дережеда чизва. Чара авач: репетитор, хъсан педагог жагъурна канда.
-Вири ибур куьз герек я, куь къаст вуч я?
-Ам чахъ авай сад я. Заз зи хва дерин акьул авай, девирдин тIалабунрин вилик галаз физвай са ватандаш хьана канзава. Зи къаст адакай гений авунни туш. Са хъсан, машгьур университетдик экечIрай, кьакьан чирвилерин сагьиб тир пешекар хьурай.
-Вуч лугьун, квехъ мадни чIехи агалкьунар хьурай, къастар, мурадар кьилиз акъатрай куь.    

“КцIар”