Газетдикай

КцIар газет — Азербайжандин КцIар шегьерда акъатзавай лезги газет. Вичин чинра газетди уьлкведа ва районда хьайи метлеблу вакъиайрикай хабар гузва.

1932-йисан зулалай кьил кутуна Хьилерин райондин партиядин комитетдин ва исполкомдин орган хьиз азербайжан ва лезги чIаларал «Соцялизмдин темп» тIвар алаз акъатай и газетди вири лезгийрин уьмуьрда, медениятда чIехи рол къугъвана.

ЧIавар алатундивай къурулушар хьиз газетдин тIварни са шумудра дегиш хьана: «Къизил Къусар», «Къизил Къусарди», «Гусар КцIар». ЯтIани, ада гьар девирдин небз кьуна райондин уьмуьрдин 85 йисан хроника арадал гъанва.

Газетди чи чIал, эдебият, меденият, хару сенят, театр, музыка вилик тухуник, халкьдин мецин туькӀуьрунар кIватI хъувуна юкьвал ахкъудуник, кIел-кхьинал рикI алай интеллигентар са арадал гъуник зурба пай кутуна.

Урусрин чIехи кхьираг Федр Достоевскиди Николай Гоголан «Шинел» гьикая фикирда кьуна «— Чун вири Гоголан «Шинелдикай» хкечIнавайбур я» — лагьанай. «КIеле патан лезги интеллигенциядин саки чIехи пай «Соцтемпдин» луваррикай хкечIнавайди я», – лагьайтIа, са кIусни ягъал жеч.

Сифте редактор инкъилабчи-шаир Нуреддин Шерифов хьайи газетдин къерехдал девирдин саки вири интеллигентар кIватI хьанвай: Иляс Илясов, Ибрагьим Межидов, Али Селимов, Гьамид Алиев, Шамил Исаев, Забит Ризванов, Энвер Шагьвеледов, Гуьлли Эмирбегова…

Дяведилай виликан йисара газетда вичихъ зурба талант ва илгьам авай фронтовик-шаир Шемседдин Пиругъланова, гуьгъуьнай илимрин доктор, профессор хьайи Нуреддин Гьебибова, шаир-драматург Забит Ризванова, республикадин лайихлу муаллим Нурмет Зекиева, илимрин кандидат Нямет Няметова, журналистар тир Роза ва Тофикь Шарифоври, Багьадур Къачабегова ва Зейнеддин Мамедкеримова, Акиф Алиханова… кIвалахна.

Гьугъуьнай эдебиятда, харусенятда, журналистикада, илимда тIвар-ван акъудна, кьакьан титулрин сагьибар хьайи Ядулла Шайдаеван, Байрам Селимован, Юсиф Гьажиеван, Расим Гьажиеван, Къудрат Велиханован, Асеф Мегьманан, Фетулла Регьимханован, Лезги Няметан, Бажиханум Исаевадин, Келентер Келентеровдин, Эмир Мустафаеван, Эшреф Келбиханован, Ниязали Пашаеван, Магьсим Магьсимован, Муьзеффер Меликмамедован, Седакъет Керимовадин, Фейруз Беделован, Зерифе Кьасумовадин, Этибар СтIурвидин… сифте кхьинар «Къизил Къусардин» чинра чап хьанай.

Девирар, эпохаяр, газетдин тIварар ва редакторар гьикьван дегиш хьанатIани газетди райондин жемятрин къайгъуйрикай, никIера, салара, багълара гьакъисагъ зегьмет къачузвай сая инсанрикай, девиррин зурба эцигунрикай кхьена.

И газетдин алатай йисарин нумраяр гъилелай алагъайла гьар са эпохадин, гьар йисан ял, атир чкIида, инсанар, кьисметар, вакъиаяр чи вилерикай лацу-чIулав кино хьиз крагда.

1999 йисалай газетда журналист Видади Севзиханова редакторвалзава. 1977 йисалай и газетда кIвалахзавай адаз гьакъисагъ зегьметдиз килигна 2010 йисуз республикадин «Лайихлу журналист» тIвар ганва.

Гила вацра кьведра-чIехи форматда, рангаралди чап жезвай газетди цIийивилерик ялзавай хьиз, виликан традициярни хуьз алахъзава.