Шумуд мяфед тIал амукьна къуьне зи…

Дяве-чIулав, туькьул хабарар, ишезвай дидеяр, кимел санал агатна тембекдикай тембекдик цIай кутаз ван алачиз рахазвай бубаяр, рикIера, вилера пелешвал авай инсанар, япара юргъадал чамарарзавай дидейрин рикI акъвазардай ванер, душмандин пацIук квай чилерилай ягъияр михьун,…

 И туькьуьлвилерин, верцIивилерин арада са юкъуз экуьн-экуьн мирес Алиханан зенг атана. Йифни-югъ ахъа тахьанамаз япухъ галукьай зенгиникай атай кичIевилер са легьзеда кукIвар хьанай:-Дяве хуьтягь хьана, Гъалибвал…

Телефондин кьве кьилени ванер са темпина зурзунай….Къарагъна хуьруьн сурариз фена, чи хуьруьнвияр тир Къарабагъда шегьид хьанвай рухвайриз дуьаяр авуна, чан-рикIна, хайибуруз сабурар тIалабна.

Пара чIехи хуьр тушир Чпирдал 7 шегьид хтанва. Абурукай 4 хва гьелени шелни хвешивал уьмуьрзавай и 44 йикъан дяведа шегьид хьана. Къе хуьруьн сурара ругуд шегьид баладин сур ава. 1992-йисуз Агъдередай суракьни акъат тавур Дадашов Сейид Агьаддинан хциз хайи хуьре сурни несиб хьанач, квахьайбурун цIиргъиник акатна. Рагьмет хьурай вичиз. Лифер, рикIер, лекьер хьтин чи 7 хцин кафан рангадинди хьана.

Заз са муаллимдиз хьиз и рухвайрикай кхьиз пара четин я. Виридаз тарс ганвай, вилик чIехи хьанвай, арада хъсан салам-калам авай гадаяр тир.

Мурад Меммедзиядан хва Келбиев. 1996 йисан ноябрдин 4-даз Чпирдал дидедиз хьана. Пуд вахан са стха тир. Аскервал кьилиз акъудна хтана са варзни тушир. Элкъвена мад армиядиз кIвалахал фена. Къумрал, кьелечI якарин гада тир Мурадакай кхьидамаз адан хару аялвал, тарсара кьериз-цIаруз хкаждай гъил, “муаллим, къведай тарсуна…”лугьудай гафар, гьалтайла жузун-качузунар авун вилерикай карагъна зи. Кьве вилни ацIана. Мурад октябрдин 8-даз хайи хуьруьз шегьид яз хкана. Аллагьди рагьметрай.

Квез Аллагьди сабур гурай, рикIера хал амукьай вахар, диде, буба.

Мурад чилик кутур Диде,
Ви мурадри цуькзаматIа?

Дяведин сифте йикъара шегьид хьайи Мурадан гизир чи хуьруьнви Чубан Разиддинан хва Нурметов тир. ЧIехи бубадин тIвар алай Чубан 16 йис тир чIехи гизир яз. И кьегьал гада апрелдин, июндин ягъунра, четин постарал, душмандин чин-чинал пара хьанвай. ГъалатI квачир къуллугъдиз, викIегьвилериз килигна кьуд медалдиз лайих акунвай. Са шумуд хер хьанвай жегьил гуьлледин юргъадикай хкуднавай. “Разведкадин рикI” лакIаб алай  Чубанан къагьриманвилер гьисабна хуьтягь жедач. Вичин кар хъсан чизвай гизир тир ам. Октябрдин 23-даз рагьметдиз фена, хайи хуьре кучуднава. Кьве бала ава Чубанахъ. ЧIехи хва Имама КцIарин 2-нумрадин мектебдин 5 лагьай синифда кIелзава. 9 яшиндавай Илагье начагъ я, экъвез жезвач, коляскада ава. Бубадин чин садрани таквадай руш балани и мукьвара дуьнедал атана. ФатIима тIвар хизанди гана, къени бахт Аллагьди гурай чи шегьиддин баладиз.

Малик Хейирбегов. КьепIинамаз чIехи бубадини бадеди чIехи авур Самикан хизандин чIехи аял тир. Самик кьисметди галтадарай кас я. Етимвилин яхадикай хкатна, цIийи кIвалер эцигна, балаяр чIехи ийиз бегьем нефес къачунвачир жегьил итим хцин дердини шупIна, чIехи хва Малик дяведа къагьриманвилив рагьметдиз фена.

Малик 2002- йисан мартунин 19-даз Чпиррин хуьре дидедиз хьана. Са йис тир мектеб акьалтIарна. Бакуда “Одлар Юрду” Коллеждин студент  ругуд варз кьван тир аскервиле аваз. КаркIачIвилинни жегьилвилинни ара уьмуьрзавай Малик октябрдин 30-даз Чпирдал хкай 3 лагьай шегьид хьана. Аллагьди рагьметрай.

Дяве хуьтях хьана лагьай хабарди мецерай мецериз лув гузвай. Са шумуд югъ тир чи са жегьилдикай-Рафик Нурмегьамедан хва Бегвердиевакай суракь авачиз. Вири хуьруьнвийри Аллагьдиз дадзавай, дуьаярзавай.

Кьакьан буйдин, пагьливандин тан, чина итимвални хъвер авай, дагъ хьтин Рафик 1998-йисан июндин 1-даз Чпирдал дидедиз хьанвай. Аскервиляй хтана, “Метак” ширкетда кIвалахиз, хизандиз гъил кьазвай. Дяве гатIумайла Къарабагъдиз фейи агъзуррикай сад хьана Рафик. КIвалин чIехи хва тир.

Шушадин патав чи аскеррив вил ахъайиз тагузвай душмандин постуна чинеба, кьулукай фена гьахьай, ам  кукIварай, чебни телеф хьайи пуд аскердикай садни Рафик тир. Аллагьди рагьметрай.

За 1992-йисуз педагогикадин университет акьалтIайла Лечетрин, Пиралрин хуьрерин мектебра са шумуд йисуз кIвалахнай. А чIавариз тарс гайи аялар гила хизанрин, къуллугърин иесияр, гьакIни къагьриманар я. Жув жегьилзамаз тарс гайи саки вири аялар заз чизама, гьалтайла гьуьрметдив сад-садав рахада. Зал жуван машиндаваз фидайла арада Пиралдилай, Лечетдилай КцIарин частина гизир кIвалахзавай тарс гайи жегьилар дуьшуьш жедай. ГьакIни са шумуд сефер чина датIана хъвер жедай Керим гьалтнай. Са гъилера Керима заз вичихъ галаз санал кIелай 2019-йисуз шегьид хьайи Амиддин Шагьмалидин хва Агъаларовакай куз-куз ихтилатнай. Имани са кьисмет я. Октябрдин 10-даз КцIар вири Пиралдал-Тарлан стхадин гъенел алай.

Керим Тарланан хва Гьуьсейнов 1989-йисан  декабрдин 30-даз Пирал хуьре дидедиз хьана. 4 йис тир Керимни, стха Турал гизирар яз. Дяведин сифте йикъарилай душмандихъ галаз чин-чинал, лап къати ягъунра авай. Вич чIехид тир БТР-да акьур Керим алатна физвай юлдашрикай къакъатнач. Гуьгъуьна къвезвай зирегьдин машиндаваз душмандал гьарза хъхьанай. Амма и женг кьегьал хцин амай-амачирди хьанай. Аллагьди рагьметрай.

Кериман рехъ гьеле мектебдиз тефенавай кьве балади-Гуьлаяни, Нижата хуьзва. Чан балаяр, куьн саламат, ислягь дуьняда, хайи   ватанда чIехи хьурай.

Эхь, гъалибвал чан гайила, тан кайила гъиликзава. Чи вири шегьид хьанвай балайриз Аллагьди рагьметрай, хизанриз сабур гурай. Абур чи хайибур, канибур я. Абурун гьуьрмет датIана багьа яхъ, ватанэгьлияр!

Гуьлалийрин Эйваз