ДИДЕД ЧIАЛАННИ ЛИТЕРАТУРАДИН МУАЛЛИМ

21 Феврал Виридуьнядин Халкьарин Дидед ЧIалан Югъ

Алай глобализациядин девирда чIехи чIалари кьадардал тIимил тир халкьарин чIалар сад-сад арадай акъудзава, яни “незва”. Гьавиляй хайи чIал хуьн-ихьтин халкьарин вилик акъвазнавай кьилин месэлайрикай сад хьанва.
ЧIал гьар са халкьдин руьгь, талукь тир миллетдин тIул, култура, тарих хуьзвай зурба хазина я!
И хазина вич хуьн, мадни дигайди авуна къведай несилрал агакьарун гьар са хзандин, гьакIни юкьван мектебдин вилик акъвазнавай везифа я.
Февралдин 21-Виридуьняда дидед чIалан югъ хьиз къейдзавайвиляй, и йикъара лезги чIалан тарсар кьиле тухунин гьалдикай хабар кьун паталди чун чи райондин ПIитIишхуьруьн юкьван мектебдиз фена.
Мектеб патал эцигнавай кьве гьавадин дараматдин иер акунар, адан къенепатан экуьвални михьивал, генгвал акур инсандин гуьгьуьл ахъа жеда. Ина къадалай виниз муаллимди 200-ав агакьна аялриз тарсар гузва, абурун тербиядив машгъул я.
Мектебдин гъенел чи вилик завуч Жавид Агьмедов экъечIна. Чун дидед чIалан алакьунар авай муаллим тир Оксана Бутаевадин суракьдалди атанвайди чир хьайила, а муаллимди са синифда тарс кьиле тухузвайди малумарна, ам тарсунай акъатдалди гуьзетун теклифна.
Зенг ягъадалди чун са шумуд муаллимдихъ галаз чирхчир хьана, мектебда тегьсил авай гьалдикай, проблемар хьун-тахьуникай ихтилатарна.
Ахпа Жавид муаллимди чун Оксана муаллимдихъ галаз танишарна. 2006-йисуз КцIарин Педагогвилин Коллеж акьалтIарнавай Оксана Имамуддинан руш Бутаевади 14 йис я хьи, аялриз дидед чIалай ва литературадай чирвилер гузва.
Муаллимдин нубатдин тарс VI синифда авай. Лезги литературадай виликан тарсунин тема “Миграгъ Мердалидин уьмуьр ва туькIуьрунар” тир. Чун гьасятда гъавурда акьуна хьи, муаллим хъсан тежриба авайди я, ада аялриз и шаирди са вахтара къунши хуьр- Манкъулидхуьрени уьмуьрайдакай, ина вижевай шиирар кхьейдакай малуматар гана.
Оксана Имамуддинан руша алатнавай темайрайни суалар гуз, аялрин чирвилер мадни мягькемарзавай. Ада литературадин материал чIалан материалдихъ галаз галкIурзавай.
Муаллимди цIийи тема аялриз рахана, Миграгъ Мердалидин “Шалбуздагъ” тIвар алай шиир акьалтна кIелна. Гуьгъуьнай ада чи Ватандин са шумуд дагъдин тIварар кьуна, машгьур Эренар пIир гьа ина авайдакай лагьана. Муаллимди гъавурда туна хьи, шаирдин и эсер квез талукь я, адаз вуч лугьуз канзава. Дискуссиядал элкъвенвай тарсуна аялар гзаф актив тир.
Тежриба авай педагогди тарс кьиле тухунай чна Оксана муаллим райондин дидед чIалан муаллимрин лап хъсанбурукай, кIвенкIвечийрикай сад тирди кьатIунна.
Мектебдин кьиле авай ксари Оксана муаллимдин алакьунар фагьумда кьуна, адаз гьафтеда кьве сят “Лезги чIалай” кружок ганва. Кружокдин вахтунда муаллимди лезги литературадин ва културадин векилрин юбилеяр кьиле тухун, абурун эсерар мукьувай чирун незерда кьазва.
Лагьана канда хьи, дидед чIал ва литература чирзавай муаллимрин вилик гзаф заланвилер, агакь тийизвай затIар гала. ИкI, чи республикадин юкьван мектебра “Лезги чIал ва литература” предметдиз гьафтеда тек са сят чара авунвайвиляй аялриз чи девирдин тIалабунри кьадайвал чирвилер гуз жезвач. Тарсунин ктабар агакьзавач, I-IV синифар патал Бакуда чап хьанвай ктабрикай менфят къачузватIани, V-IX синифар патал Магьачкъаладай гъанвай тарсунин ктабар кардик ква.
Кхьирагрин ва шаиррин портретар, техникадинни электроникадин такьатар чи виле акьунач.
Ихьтин кимивилериз килиг тавуна Оксана Бутаевадин тарсунилай чун рази яз, муаллимдиз агалкьунар талабуналди чара хьана.

Римма Гьажимурадова,
“КцIар” газетдин мухбир