ХУЬРЕР-МИХЬИ БУЛАХАР

Са зулун юкъуз ЧIехи Муругъа вичин   уьмуьрдинни зул тир Давут халудал илифна чун.

Кимел ксар гьеле кьери я. Мажал авач садахъни: жемятри никIерин, саларин бегьер кIватIзава, векь-кIарас агудзава, цIийи цанар гьалзава… -Давут имидал кьил чIугван чна,- лагьана хуьруьн беледиядин векил Азера,- шазанлай кефсуз я, хъсан ихтилатар гвайди я… Мегьамед бубадин, и дереда лугьурвал “Дагъ Мегьамедан” ацIай суфрадихъ фу тIуьтIуьрди тIимил жеди мукьвал-яргъал хуьрера. Давут халу гьа “Дагъ Мегьамедан” куьд хцикай сад я. Яшар кьудкъадалай алатнавай Давута вилик колхозда, гуьгъуьнай совхозда монтер, чубан, бригадир кIвалахнава, гьеле емер гьасилунин рекьяй директордин мавинвални авуна. Эхиримжи везифади, иллаки а везифадин тIварцIи адан кефер гилани кIубанарзава. Чун Давут халудин саки гъенихъ галкIанвай айвандик ацукьна хуьруькай-кIваликай, алатна фейибурукай ихтилатарзава. -Шазандал кьван хъсанзавай зун,-лугьузва кьуьзека,-аялрин гафунихъ яб акалнач за. -КIел-хебни вилик кутуна СтIурин рекье авай гуьнейра хьана. Йиферизни алачухда амукьзавай. Югъ няник элкъвейла хпер ятахдиз хъягъна алачухдиз гьахьун рикIел алама зи. Садни вилер КцIара-азарханада ахъайна за… -Фу-къафун гваз фейила акуна чаз алачухда ярх хьана амазма-ихтилат давамарзава хва Бабека- Вич лугьумир, инсулт хьанвайди я кьван… Чан сагърай ОКИ-дин духтуррин, кIвачел къарагъар хъувуна буба… Давут халуди вичин чIехи бубадин тIвар дашмишзава. И хизанда гила мад са Давута дуьнядиз вил ахъайнава: Бабека вичин гада хтулдал бубадин тIвар эцигнава… -Уьмуьр са хиял хьиз фида кьван-Давут халудин вичин хияларни яргъариз физва…-Муругъа викIегь, кьегьал, заха рухваяр аваз хьана. ЧIехи бубадин ихтилатар зи рикIел хъсан алама: са чIавариз Хуьлуьхърин ханлухдин кьилени муругъви хьанва кьван… “КцIар” газетдай хуьруьн тарихдикай Абир муаллимди кхьена акъуднавай макъала кIелна за. Адан веревирдер гьакъикъатдиз гзаф мукьва я. Зи рагьметлу буба вич кIвачи чил кьазмаз кьван Зиндан Муругъиз-миресрал кьил элягъиз фидайди тир. Чун абурук галаз са несилар, са сихилар я… …Герейхан, Селимхан тIварар алай кьве стха хьана кьван чи хуьре. Гзаф девлет, суьруьяр, нехирар, рамагар, чIехи уьруьшар аваз хьана абурухъ. Аллагьди вар-девлет хьиз кьегьалвал ва захавални ганваз хьана абуруз. Кесибрин гъил кьадай, хуьруьн абадвал, къулайвал хьунихъ элкъведай абур. Яргъал тамай кьехцин навчайраваз ятар гъана, булахар, латар туькIуьриз тунвай хуьре. Чпин такьатралди пак инсанар Гьаждиз рекье твадай лугьуда и стхайри… Давут халудин сая ва къени кIвалей экъечдайла кьуьзека чун кимел кьван рекье кутуна, инал ацукьна хуьрунвийрик галаз са тIимил ихтилатарни хъувуна. -Сагърай чеб,-лагьана ада,-Герейхан, Селимхан хьтин рухвайяр чахъ къенин юкъуз авазва. Элдар муаллимди, Гьикмет муаллимди, шумудни са муругъвиди хуьр, хайи муг рикIел хкана хъсан, суваб крар кьилиз акъудзава. Къе ина цIийи мектеб, мярекатрин кIвал, медпункт кардик гала. Цикайни дарвал авач, булахар, латар бул я… Чи “-Бес авачирди вуч я, Давут халу?” суалдиз кьуьзуьда икI жаваб гана: -Къе гзафбуру гьарада вичихъ ялзавай хьиз аквазва заз. Инсанрин, мукьвабурун арада авсият, чимивал, руьгьдин генгвал тIимил жезвай хьтинди я. Къулайвилерик, багьа затIарик галтугна са-садаз гъил кьун, куьмекун, мугьман кани хьун, чIалал, адетрал кьарувал авун хьтин чи хъсан къилихар ва адетар кIвадарзава. РикIелай ракъурна кIандач: чи хуьрер михьивилин, паквилин маканар я. ВацIар булахрикай, шегьерар хуьруьнвийрикай арадал къвезва. ГьакI тирвиляй булахар михьи, вацIар рагъул я. Чи рухваяр фад-фад хайи мукварик-хуьрерик элкъвен хъувуна кIанда. Пак хъхьун, михьи хъхьун паталди… Сифте сая акур и гафар завай яргъалди рикIелай ракъуриз хьанач. Шегьердиз (вични гьеле гила-гила арадал къвезвай) хтана чир-хчиррик галаз сад лагьай ихтилатрилай Давут халудин гьахълувал кьатIай за, гьар мажал хьунни хуьруьз хъфин кьетIна.

                                                                                                                            Видади